Cường giáp là gì?

Cường giáp là bệnh lý tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormon tuyến giáp.

Tuyến giáp là cơ quan nội tiết nằm ở phía trước cổ (Hình 1), tiết ra hormon tuyến giáp với chức năng chính là kiểm soát việc sử dụng và dự trữ năng lượng trong cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động nhiều quá mức sẽ gây sụt cân, yếu cơ, hồi hộp, mất ngủ, run tay, sợ nóng, đổ nhiều mồ hôi, tiêu chảy, v.v…

Bệnh nhân cường giáp muốn mang thai cần lưu ý điều gì?

Nếu bạn đang bị cường giáp và mong muốn có con, hãy nói chuyện với bác sĩ trước khi bắt đầu kế hoạch mang thai.

Bác sĩ sẽ điều trị bệnh cường giáp của bạn thật ổn định trước khi bạn mang thai. Nói chung, điều trị cường giáp ở người không mang thai bao gồm 3 phương pháp chính:

• Thuốc
• I-ốt phóng xạ (dưới dạng viên nén hoặc thuốc nước)
• Phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp

Bạn và bác sĩ của bạn sẽ thảo luận kỹ để tìm ra phương pháp điều trị phù hợp nhất. Quyết định điều trị ra sao phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố.

Tốt nhất bạn nên điều trị bệnh cường giáp ổn định trước khi bắt đầu mang thai. Nếu tình trạng cường giáp được kiểm soát tốt, bạn có thể không cần dùng thuốc trong khi mang thai.

Nếu bạn được điều trị bằng iốt phóng xạ thì phải trì hoãn việc mang thai ít nhất 6 tháng sau khi uống iốt phóng xạ. Trong thời gian đó, bác sĩ sẽ có đủ thời gian để kiểm tra xem bạn có sản xuất đủ hormon tuyến giáp hay không. Nhiều người sau khi được điều trị bằng phương pháp này lại tạo ra quá ít hormon tuyến giáp, gây ra thiếu hụt hormon tuyến giáp. Đây là một vấn đề quan trọng, vì phụ nữ bị thiếu hụt hormon tuyến giáp có thể khó thụ thai, ngoài ra còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bé ở đầu thai kỳ. Do đó những phụ nữ không tạo đủ hormon tuyến giáp cũng cần phải điều trị tình trạng này trước khi mang thai.

Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn bị cường giáp trong khi đang mang thai?

Nếu bạn phát hiện bị cường giáp trong khi mang thai, bác sĩ sẽ phải tìm nguyên nhân của cường giáp là gì. Hai nguyên nhân phổ biến nhất là:

• Bệnh Graves còn gọi là bệnh Basedow (Hình 2)
• Rối loạn chức năng tuyến giáp thai kỳ: Tình trạng cường giáp này do một loại hormon được sản xuất trong quá trình mang thai gọi là hCG (human chorionic gonadotropin) gây ra.

Để tìm ra nguyên nhân chính xác, cần thực hiện nhiều xét nghiệm khác nhau.

Cường giáp ảnh hưởng đến thai kỳ như thế nào?

Cường giáp nhẹ thường không gây ra vấn đề gì cho mẹ và bé. Ngược lại, cường giáp nặng có thể gây ra một số vấn đề như:

• Ở mẹ: Rối loạn nhịp tim, tiền sản giật.
• Ở bé: Chuyển dạ sinh non, sẩy thai.

Điều trị cường giáp khi mang thai ra sao?

Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra cường giáp và mức độ nghiêm trọng của nó.

• Cường giáp liên quan hCG thường không cần điều trị thuốc. Tình trạng này thường tự khỏi khi bước sang 3 tháng giữa và 3 tháng cuối thai kỳ.
• Cường giáp do bệnh Basedow sẽ phải điều trị bằng thuốc kháng tuyến giáp. Bác sĩ sẽ kê những loại thuốc khác nhau vào những thời điểm khác nhau vì sẽ có những loại thuốc có thể gây dị tật thai nhi ở những thời điểm nhất định trong thai kì. Ngoài ra, bạn cần phải tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi nồng độ hormon tuyến giáp và điều chỉnh liều thuốc.

Bạn có thể sinh thường không?

Có. Hầu hết các trường hợp có thể sinh thường qua ngã âm đạo.

Bạn có thể cho con bú sữa mẹ không?

Có. Hầu hết các bệnh nhân cường giáp đều có thể cho con bú. Nhưng hãy tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị của bạn để chắc chắn rằng thuốc bạn đang sử dụng là an toàn trên phụ nữ đang cho con bú.

Sức khoẻ sau sinh của em bé

Trong đa số các trường hợp, em bé sẽ khỏe mạnh. Tuy nhiên, có một số ít trường hợp, trẻ sơ sinh từ mẹ mắc bệnh Graves’ cũng có thể bị cường giáp. Việc chẩn đoán xác định tình trạng này sẽ dựa vào các xét nghiệm máu sau sinh của bé.

Hình 1: Tuyến giáp và tuyến cận giáp

Tuyến giáp là một tuyến hình cánh bướm ở phía trước cổ, nằm ngay dưới thanh quản. Tuyến giáp tạo ra 2 hormon, được gọi là T3 và T4, kiểm soát việc sử dụng và dự trữ năng lượng trong cơ thể. Có 4 tuyến cận giáp nhỏ nằm phía sau tuyến giáp, chúng tạo ra một loại hormon gọi là PTH, giúp kiểm soát lượng canxi trong máu.

Hình 2: Bệnh Basedow (Bệnh Graves)

Cường giáp là khi tuyến giáp hoạt động quá mức và tạo ra quá nhiều hormon tuyến giáp. Điều này có thể làm tuyến giáp gia tăng kích thước, tạo ra một hoặc nhiều khối u ở vùng cổ, được gọi là bướu cổ. Nếu bệnh cường giáp do bệnh Basedow gây ra, bệnh nhân có thể kèm theo lồi mắt.

TÀI LIỆU THAM KHẢO: Patient education: Hyperthyroidism (overactive thyroid)

and pregnancy (The Basics) – UpToDate 2022