Các thuốc điều trị cường giáp thường được sử dụng để điều trị tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức (gọi là cường giáp) do bệnh Basedow. Những loại thuốc này ngăn chặn quá trình hình thành hormone tuyến giáp bởi tuyến giáp.

Thuốc điều trị cường giáp rất hiệu quả để kiểm soát cường giáp. Tuy nhiên, chúng cũng có một số tác dụng phụ. Nếu bạn bị bệnh Basedow, bạn cần hiểu về bệnh Basedow và thảo luận với bác sĩ Nội tiết về tất cả các tác động có thể có của thuốc điều trị cường giáp để bạn có thể xác định phương pháp điều trị tốt nhất cho mình.

Các loại thuốc điều trị cường giáp

Có hai loại thuốc điều trị cường giáp hiện đang được sử dụng tại Việt Nam và trên thế giới: propylthiouracil và methimazole.

• Methimazole: Methimazole thường được chỉ định dùng hơn propylthiouracil vì nó giảm tình trạng cường giáp nhanh hơn và có ít tác dụng phụ hơn. Methimazole cần khoảng 6 tuần để làm giảm nồng độ T4 về mức bình thường; nó cũng thường được sử dụng trước khi điều trị bằng iodine phóng xạ và trước khi phẫu thuật tuyến giáp. Methimazole có thể được dùng một lần mỗi ngày.
• Propylthiouracil: Propylthiouracil không làm giảm tình trạng cường giáp nhanh như methimazole, và nó có nhiều tác dụng phụ hơn. Do khả năng cao gây tổn thương gan, nó chỉ được sử dụng khi methimazole không phù hợp. Propylthiouracil phải được dùng hai đến ba lần mỗi ngày.

Tác dụng phụ của thuốc điều trị cường giáp

Hầu hết các tác dụng phụ của thuốc điều trị cường giáp là không nghiêm trọng, nhưng cũng có thể xảy ra các tác dụng phụ nghiêm trọng. Vì không có cách nào để dự đoán ai sẽ gặp phải tác dụng phụ, việc thảo luận về tất cả các tác dụng phụ có thể xảy ra trước khi bắt đầu điều trị là rất quan trọng.

• Tác dụng phụ không nghiêm trọng: một số người dùng thuốc điều trị cường giáp có thể gặp phải tác dụng phụ không nghiêm trọng. Cả methimazole và propylthiouracil đều có thể gây ngứa, phát ban, mề đay, đau và sưng khớp, sốt, thay đổi vị giác, buồn nôn và nôn mửa.
• Nếu một loại thuốc điều trị cường giáp gây ra tác dụng phụ nhẹ, có thể chuyển sang loại thuốc khác. Tuy nhiên, khoảng một nửa số người gặp tác dụng phụ với một loại thuốc cũng sẽ gặp tác dụng phụ tương tự với loại thuốc khác. Buồn nôn và nôn có thể phụ thuộc vào liều lượng; chia nhỏ liều thuốc trong ngày có thể giảm tác dụng phụ.
• Tác dụng phụ nghiêm trọng: May mắn thay, tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc điều trị cường giáp rất hiếm. Chúng bao gồm:
• Giảm nặng bạch cầu trung tính: Đây là thuật ngữ để mô tả tình trạng giảm mạnh sự sản xuất tế bào bạch cầu. Tình trạng này rất nghiêm trọng, nhưng rất ít người bị khi dùng thuốc điều trị cường giáp. Người lớn tuổi dùng propylthiouracil và những người dùng liều cao methimazole có thể có nguy cơ cao hơn về tác dụng phụ này.
• Giảm nặng bạch cầu thường xảy ra trong ba tháng đầu tiên sau khi bắt đầu điều trị với thuốc điều trị cường giáp, nhưng cũng có tình huống xảy ra sau 3 tháng. Nếu bạn bị viêm họng nặng, sốt cao hoặc các dấu hiệu khác của nhiễm trùng nặng, bạn nên dừng thuốc điều trị cường giáp và tái khám ngay. Nhiễm trùng nặng và có thể gây nguy hiểm tính mạng, thậm chí tử vong, có thể xảy ra trước khi giảm nặng bạch cầu được phục hồi. Tuy nhiên, sau khi dừng thuốc điều trị cường giáp, giảm nặng bạch cầu thường trở lại bình thường trong vòng một tuần.
• Các vấn đề khác: Những tác dụng phụ hiếm gặp khác liên quan đến thuốc điều trị cường giáp, bao gồm tổn thương gan (thường xảy ra nhiều hơn với propylthiouracil), viêm tụy với methimazole, thiếu máu do ức chế tuỷ và viêm mạch (viêm nhiễm các mạch máu liên quan đến propylthiouracil).
• Tổn thương gan liên quan đến propylthiouracil thường xảy ra trong vòng ba tháng sau khi bắt đầu sử dụng thuốc. Nếu bạn bị vàng da, nước tiểu đậm màu như nước trà đậm, phân nhạt màu, đau bụng, chán ăn, buồn nôn hoặc các dấu hiệu khác của chức năng gan bị rối loạn, bạn nên ngừng sử dụng thuốc ngay lập tức và tái khám ngay. Tình trạng suy gan liên quan đến propylthiouracil có thể nghiêm trọng và có thể gây nguy hiểm tính mạng.

Để đảm bảo an toàn khi sử dụng thuốc điều trị cường giáp, bạn nên:

1. Thảo luận với bác sĩ trước khi bắt đầu sử dụng thuốc điều trị cường giáp.
2. Theo dõi tình trạng sức khỏe, tái khám ngay khi bạn bị viêm họng nặng, sốt cao hoặc các dấu hiệu khác của nhiễm trùng nặng hoặc bạn bị vàng da, nước tiểu đậm màu như nước trà đậm, phân nhạt màu, đau bụng, chán ăn, buồn nôn hoặc các dấu hiệu khác của chức năng gan bị rối loạn

BS.CK1 Trần Văn Lượng - Khoa Nội Tiết – BV ĐHYD 

Tài liệu tham khảo:

https://www.endocrineweb.com/conditions/hyperthyroidism/antithyroid-medications-hyperthyroidism

https://www.uptodate.com/contents/antithyroid-drugs-beyond-the-basics